Terapia falą uderzeniową (ESWT – ang. Extracorporeal Shock Wave Therapy) to nowoczesna, nieinwazyjna metoda leczenia, która zdobywa coraz większą popularność w ortopedii. Stosowana w leczeniu przewlekłych dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego, może znacząco poprawić komfort życia pacjentów cierpiących na różnego rodzaju schorzenia, którym często nie pomagają standardowe metody terapii.
Czym jest fala uderzeniowa?
Fala uderzeniowa to fala akustyczna o wysokiej energii, która jest wytwarzana poza ciałem pacjenta i kierowana w określony obszar dotknięty bólem lub stanem zapalnym. W zależności od rodzaju urządzenia i parametrów, fala ta może działać powierzchownie lub głęboko w tkankach, pobudzając procesy naprawcze.
W ortopedii wykorzystuje się głównie dwie formy fali uderzeniowej:
- Fale radialne – rozprzestrzeniają się powierzchownie i stosowane są głównie przy mniej głębokich schorzeniach.
- Fale skupione (ogniskowe) – penetrują głębiej i są bardziej precyzyjne, używane m.in. przy trudno dostępnych strukturach.
Zastosowania terapii falą uderzeniową w ortopedii
Terapia falą uderzeniową znajduje zastosowanie w leczeniu wielu schorzeń ortopedycznych, szczególnie tych, które mają charakter przewlekły i są oporne na leczenie zachowawcze. Najczęściej stosuje się ją w przypadku:
- Ostrogi piętowej (entezopatia rozcięgna podeszwowego)
- Łokcia tenisisty i łokcia golfisty
- Zespół bolesnego barku (np. kalcyfikacje ścięgien stożka rotatorów)
- Zapalenia ścięgna Achillesa
- Zespół pasma biodrowo-piszczelowego
- Przewlekłe bóle kręgosłupa, mięśni i więzadeł
- Zapalenie przyczepów ścięgien (entezopatie)
Przebieg zabiegu
Zabieg jest krótki – trwa zwykle od 5 do 15 minut – i nie wymaga znieczulenia ani hospitalizacji. Pacjent może wrócić do codziennych aktywności bezpośrednio po terapii. Zaleca się zwykle serię 3–6 zabiegów wykonywanych w odstępach tygodniowych.
Jak działa fala uderzeniowa?
Działanie fali uderzeniowej opiera się na mechanicznej stymulacji tkanek za pomocą impulsów akustycznych o wysokiej energii. Po dotarciu do tkanek, fala uderzeniowa wywołuje szereg korzystnych reakcji biologicznych i fizjologicznych, które wspierają proces leczenia i regeneracji. Poniżej przedstawiono najważniejsze mechanizmy jej działania:
- Stymulacja mikrokrążenia i neowaskularyzacji
Fala uderzeniowa zwiększa przepływ krwi w leczonym obszarze poprzez rozszerzenie naczyń krwionośnych oraz pobudzenie tworzenia nowych naczyń kapilarnych (neowaskularyzacja). Lepsze ukrwienie oznacza szybsze dostarczanie tlenu i substancji odżywczych do uszkodzonych tkanek, co przyspiesza ich regenerację i gojenie.
- Pobudzenie procesów metabolicznych
Zwiększony przepływ krwi i lepsze natlenienie sprzyjają intensyfikacji przemian metabolicznych w komórkach. To z kolei prowadzi do szybszego usuwania produktów przemiany materii i toksyn z miejsca objętego terapią, co redukuje stan zapalny i ból.
- Redukcja napięcia mięśniowego i bólu
Fala uderzeniowa działa także na zakończenia nerwowe, modulując przewodnictwo bodźców bólowych. Dochodzi do tzw. efektu przeciwbólowego (analgezji), który może wystąpić zarówno bezpośrednio po zabiegu, jak i narastać w kolejnych dniach. Terapia może też powodować rozluźnienie napiętych struktur mięśniowo-ścięgnistych.
- Rozbijanie złogów wapniowych
W przypadkach takich jak wapniejące zapalenie ścięgien (np. w obrębie barku), fale uderzeniowe mechanicznie oddziałują na zwapnienia, powodując ich stopniowe rozbijanie i resorpcję przez organizm. Dzięki temu możliwe jest odzyskanie ruchomości i redukcja dolegliwości bólowych.
- Pobudzenie produkcji kolagenu
Kolagen to podstawowe białko strukturalne odpowiedzialne za elastyczność i wytrzymałość tkanek. Fale uderzeniowe stymulują fibroblasty – komórki odpowiedzialne za produkcję kolagenu – co wspomaga odbudowę uszkodzonych ścięgien, więzadeł i powięzi.
- Aktywacja komórek macierzystych i regeneracja tkanek
Nowoczesne badania wskazują, że fala uderzeniowa może również aktywować komórki macierzyste obecne w tkankach, co otwiera drogę do głębszej regeneracji strukturalnej. Proces ten ma szczególne znaczenie w leczeniu przewlekłych urazów i zmian degeneracyjnych. Przykładowe aparaty do fali uderzeniowej https://bitmed.pl/31-fala-uderzeniowa
Zalety i skuteczność
- Nieinwazyjność – brak potrzeby operacji czy długiej rekonwalescencji.
- Minimalne ryzyko działań niepożądanych – mogą wystąpić jedynie chwilowe zaczerwienienia, obrzęk lub ból w miejscu zabiegu.
- Wysoka skuteczność – badania wykazują znaczną poprawę w zakresie redukcji bólu i przywrócenia funkcji ruchowej.
Przeciwwskazania do terapii
Choć terapia falą uderzeniową jest bezpieczna, istnieją pewne przeciwwskazania:
- Ciąża
- Nowotwory w miejscu zabiegowym
- Infekcje i stany zapalne skóry
- Zaburzenia krzepnięcia krwi
- Rozrusznik serca (w przypadku zabiegów w jego pobliżu)
Fala uderzeniowa to skuteczna i coraz częściej stosowana metoda leczenia w ortopedii, zwłaszcza w przypadkach przewlekłych, opornych na inne formy terapii. Dzięki swoim właściwościom wspomaga naturalne procesy regeneracji tkanek, redukuje ból i przywraca sprawność ruchową bez konieczności interwencji chirurgicznej.
Jeśli zmagasz się z długotrwałym bólem układu ruchu, warto skonsultować się ze specjalistą ortopedą lub fizjoterapeutą, by ocenić, czy terapia falą uderzeniową będzie dla Ciebie odpowiednia.
